Për serinë funksionale ∑ₙ₌₀^∞ sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ,
provoni se ajo konvergon në ℝ dhe se shuma e serisë është e vazhdueshme, e derivueshme dhe e integrueshme në çdo segment të fundëm. Llogaritni:
S′(π) dhe ∫₀^(π/2) S(x) dx, ku S(x) = ∑ₙ₌₀^∞ sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ.
Zgjidhja
Hapi 1. Vërtetimi i konvergjencës dhe vazhdimësisë
Le të jetë uₙ(x) = sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ.
Për çdo x ∈ ℝ dhe çdo n ∈ ℕ₀, kemi |sin(3ⁿx)| ≤ 1.
Prandaj |sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ| ≤ 1 / 4ⁿ.
Shqyrtojmë serinë numerike ∑ₙ₌₀^∞ 1 / 4ⁿ.
Kjo është një seri gjeometrike me herës q = 1/4. Meqenëse |q| < 1, seria konvergon dhe shuma e saj është:
∑ₙ₌₀^∞ 1 / 4ⁿ = 1 / (1 − 1/4) = 4/3.
Nga kriteri M i Vajershtrassit, seria funksionale ∑ₙ₌₀^∞ sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ
konvergon absolutisht dhe njëtrajtësisht në ℝ.
Meqenëse çdo funksion uₙ(x) është i vazhdueshëm në ℝ dhe seria konvergon njëtrajtësisht, shuma e saj S(x) është e vazhdueshme në ℝ.
Hapi 2. Vërtetimi i integrueshmërisë dhe njehsimi i integralit
Meqenëse seria konvergon njëtrajtësisht në çdo segment të fundëm, mund të integrojmë term më term:
∫ₐᵇ S(x) dx = ∑ₙ₌₀^∞ ∫ₐᵇ sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ dx.
Për a = 0 dhe b = π/2, marrim ∫₀^(π/2) S(x) dx = ∑ₙ₌₀^∞ 1/(−4)ⁿ ∫₀^(π/2) sin(3ⁿx) dx.
Llogarisim integralin ∫ sin(3ⁿx) dx = −cos(3ⁿx) / 3ⁿ.
Prandaj ∫₀^(π/2) sin(3ⁿx) dx = [−cos(3ⁿx) / 3ⁿ]₀^(π/2).
Duke zëvendësuar kufijtë, marrim = [−cos(3ⁿπ/2) + cos(0)] / 3ⁿ
= [1 − cos(3ⁿπ/2)] / 3ⁿ.
Meqenëse 3ⁿ është numër tek, kemi cos(3ⁿπ/2) = 0.
Prandaj ∫₀^(π/2) sin(3ⁿx) dx = 1 / 3ⁿ.
Kështu ∫₀^(π/2) S(x) dx = ∑ₙ₌₀^∞ 1 / [(−4)ⁿ · 3ⁿ]
= ∑ₙ₌₀^∞ 1 / (−12)ⁿ.
Kjo është një seri gjeometrike me herës q = −1/12. Meqenëse |q| < 1, shuma e saj është ∑ₙ₌₀^∞ 1 / (−12)ⁿ = 1 / [1 − (−1/12)]
= 1 / (1 + 1/12)
= 1 / (13/12)
= 12/13.
Pra:
∫₀^(π/2) S(x) dx = 12/13.
Hapi 3. Vërtetimi i derivueshmërisë
Kemi uₙ(x) = sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ.
Duke derivuar sipas x, marrim uₙ′(x) = 3ⁿ cos(3ⁿx) / (−4)ⁿ.
Për çdo x ∈ ℝ, kemi |cos(3ⁿx)| ≤ 1. Prandaj |uₙ′(x)| ≤ 3ⁿ / 4ⁿ = (3/4)ⁿ.
Shqyrtojmë serinë numerike ∑ₙ₌₀^∞ (3/4)ⁿ.
Kjo është një seri gjeometrike me herës q = 3/4. Meqenëse |q| < 1, ajo konvergon dhe shuma e saj është ∑ₙ₌₀^∞ (3/4)ⁿ = 1 / (1 − 3/4) = 4.
Nga kriteri M i Vajershtrassit, seria e derivateve
∑ₙ₌₀^∞ 3ⁿ cos(3ⁿx) / (−4)ⁿ
konvergon njëtrajtësisht në ℝ.
Meqenëse seria fillestare konvergon në të paktën një pikë dhe seria e derivateve konvergon njëtrajtësisht në ℝ, zbatojmë teoremën e derivimit term më term. Për rrjedhojë, S(x) është e derivueshme në ℝ dhe S′(x) = ∑ₙ₌₀^∞ 3ⁿ cos(3ⁿx) / (−4)ⁿ.
Hapi 4. Njehsimi i S′(π)
Vendosim x = π në formulën e derivatit S′(π) = ∑ₙ₌₀^∞ 3ⁿ cos(3ⁿπ) / (−4)ⁿ.
Meqenëse 3ⁿ është numër tek, kemi cos(3ⁿπ) = −1.
Prandaj S′(π) = ∑ₙ₌₀^∞ (−3ⁿ) / (−4)ⁿ
= −∑ₙ₌₀^∞ (−3/4)ⁿ.
Duke përdorur formulën e shumës së serisë gjeometrike, marrim S′(π) = −1 / [1 − (−3/4)]
= −1 / (1 + 3/4)
= −1 / (7/4)
= −4/7.
Pra:
S′(π) = −4/7.
Seria funksionale ∑ₙ₌₀^∞ sin(3ⁿx) / (−4)ⁿ
konvergon absolutisht dhe njëtrajtësisht në ℝ, sipas kriterit M të Vajershtrassit. Për rrjedhojë, shuma S(x) është e vazhdueshme dhe e integrueshme në çdo segment të fundëm. Gjithashtu, seria e derivateve konvergon njëtrajtësisht, prandaj S(x) është e derivueshme në ℝ.
Rezultatet e kërkuara janë S′(π) = −4/7
∫₀^(π/2) S(x) dx = 12/13.